Theorie

Dit semester, het afgelopen halve jaar is een heel ander semester geweest dan ik had verwacht, waarin ik heel veel heb geleerd over mijn manier van werken en denken. De ene keer ging het hartstikke goed en kon ik heel erg lekker doorwerken. Terwijl ik op andere momenten ik echt vastliep. Het vastlopen heeft mij achteraf veel inzichten gegeven.

Mijn gebruikelijke manier van werken was niet altijd de handigste manier van werken. Ik begon normaliter met een plan die ik dan ging uitwerken. Tussendoor paste ik hier wel wat dingen op aan, maar was altijd wel de grote basis van een project. Nu ben ik echt onderzoek gaan doen naar het onderwerp van het project.

Ook al liep ik af en toe even vast, steeds heb ik de tijd genomen om de verschillende mogelijkheden te bekijken en te onderzoeken. Ik heb hierdoor hele andere keuzes gemaakt dan ik in het begin had kunnen bedenken. Dit heeft mij aan het denken gezet en gebracht tot wat ik volgend semester wil leren. Keuzes te maken in het proces over concepten en ontwerpen die ik in het begin niet had kunnen bedenken. Verschillende paden te nemen waarvan ik niet wist dat ze zouden bestaan.

Het afgelopen halve jaar heb ik zoveel leuke dingen mogen doen en maken die op een of andere manier toch in het proces, ontwerp of boodschap met elkaar overlappen. Lab, studio, theorie, off course, professional development en eigen opdrachten alles liep een beetje door elkaar, maar had toch verband. Ondanks dat schrijven en theorie nooit echt mijn ding is geweest. Heeft het helpen kijken en begrijpen van een ontwerp en je eigen ontwerp zien, zoals een ontvanger het voor de eerste keer zou zien zonder voorkennis. Theorie en het schrijven hierover wel leuker gemaakt. Zeker om dit daarna ook weer verder de gebruiken en toepassen in je eigen ontwerp. Zodat dit niet stopt bij een mooi ontwerp, maar ook qua communicatie op vooruit gaat.

Het semester begon met de vraag wat authenticiteit is, als een manier om daarmee bezig te zijn, en de vraag te helpen beantwoorden, het maken van een zelfportret. Hierdoor werd een andere vraag opgeworpen: Waar sta ik als beginnend designer? Hier had ik gelukkig een idee bij wat ik kon maken. Dit is een poster geworden die laat zien waar ik sta als een beginnend designer. Een weg waar ik vooruit wil, maar waar die verschillende kanten op kan. Wegen die gecombineerd kunnen worden om te werken aan verschillende ontwerpen.

De toekomst is nog steeds zwart-wit, maar ik ben opzoek naar de kleuren die ik dat in de toekomst wil gaan geven. Wat wil ik en hoe kom ik daar? Mijn zelfportret bevat veel lagen en elementen, die elk hun deel van dit verhaal laten zien. De lijnen die los van elkaar onderaan beginnen, waarna ze samen komen en combineren.

Naarmate het semester vorderde bleef deze vraag in mijn hoofd. Dit was vooral ook zo, omdat ik nog niet wist wat ik volgend semester wilde gaan doen. De afgelopen 2 jaar keek ik er erg naar uit om in het 3e jaar te mogen stagelopen. Alleen was nog de vraag waar en of dat nog wel door kon gaan, door corona. Ik had in het laatste jaar van mijn mbo-opleiding 2 periodes stagegelopen bij ‘BWH Ontwerpers’. Het voelde te makkelijk om daar nog een keer te solliciteren, ook al heb ik daar ontzettend veel geleerd en heb ik het ontzettend leuk gehad.

Ik heb daarom mijn portfolio website helemaal veranderd en geüpdate. Hier heb ik een maand aan gewerkt naast het werken aan mijn onderzoek authenticiteit. Dit hielp ook bij het nadenken over wie ik ben, wat ik wil en hoe ik dat presenteer. Op basis hiervan heb ik mijn website gemaakt en ook elke keer een klein stukje aangepast. Het presenteren van mezelf begon natuurlijk al bij het kiezen van een medium. Ik heb gekozen om een website te maken omdat het een medium is dat de verschillende projecten kan laten zien. De media (beelden van projecten) laten zien waar ik aan heb gewerkt. Zowel drukwerk als digitaal werk kan ik door dit medium goed presenteren. Video’s kunnen volledig en makkelijk bekeken worden. Hierdoor kan ook tijdens deze corona pandemie mij goed online presenteren. Het laat zien wat ik doe en wat mijn competenties zijn. Verschillende vaardigheden die ik heb, het maken van video’s, foto’s, grafische ontwerpen en websites. Ondanks dat er op mijn website veel verschillende dingen te zien zijn, moet het introductie tekstje over mij en de website uitleggen hoe de website in verband staat met mij. Dit heb ik geschreven door in gedachte te houden wat de ontvanger van mij weet. Dit is eigenlijk helemaal niets. Daarom ben ik begonnen met mezelf voor te stellen. Het vertellen wie ik ben en wat ik doe. Hierna ben ik gaan vertellen over hoe mijn website in elkaar steekt en de verschillende kanten van ontwerpen en wat ze inhouden, zodat hier geen verwarring over kan ontstaan.

Toen ik het idee had dat de manier waarop ik me presenteerde op de website goed genoeg was, heb ik gebeld naar ‘G2K’ en ‘Buro Reng’. Beide wisten nog niet of ze stagiaires zouden aannemen, maar ik werd toch uitgenodigd om mijn sollicitatiebrief, CV, en portfolio opsturen. Dit heb ik meteen gedaan. Na 3 weken hoorde ik dat ik het niet was geworden bij G2K. Na 5 weken heb ik naar Buro Reng gebeld om te vragen of ze al meer wisten. Toen kreeg ik te horen dat ze binnen een week meer zouden laten horen. Binnen die week mocht ik op sollicitatiegesprek komen en de week erna hoorde ik dat ik was aangenomen. Tijdens mijn sollicitatiegesprek heb ik met ze gesproken over wat ik wil leren. Dit is het denken over het ontwerp en beslissingen maken binnen het proces. Ik hoop dat het leren van gebruik van typografie, vormen en kleuren etc. daar langzaam bij in stromen. Dit is iets waardoor ik het afgelopen semester hele andere dingen heb gemaakt dan ik van tevoren had kunnen bedenken.

Dit wil ik graag leren, omdat ik daar nu mee ben in aanraking ben gekomen door de volgende projecten waar ik over ga schrijven. Die eigenlijk allemaal zo met elkaar in verband staan.

Het nadenken en onderzoeken van authenticiteit bracht me bij ‘Er gaat niets boven Groningen’. De campagne van “er gaat niets boven Groningen” bracht me tot nadenken over een van mijn eigen projecten waarmee ik bezig was. Het ontwerpen van verschillende T-shirts voor een kledingzaak op Vlieland. Het maken van een ontwerp, waar je Vlieland in herkent, maar niet per se de bezienswaardigheden ziet. Een ontwerp die niet alleen voor gasten is, maar waar Vlielanders ook in willen lopen.

De campagne van Groningen is een campagne met gestileerde foto’s gemaakt door Marieke Kijk in de Vegte. Een campagne die gestileerd de verschillende kanten van Groningen laat zien. Doordat de foto’s zo gestileerd zijn zou je de authenticiteit van de campagne een beetje in twijfel trekken. Ze geven wel de echte kanten van Groningen weer, maar niet hoe dat daadwerkelijk eruitziet.

Voor mij staat het maken van een ontwerp wat echt Vlieland is voorop. Niet gestileerd. Een beeld wat niet cliché Vlieland laat zien, maar herinneringen aan momenten in een ontwerp waar iedereen zich in zou herkennen. De natuur, de mensen en dingen die je kunt doen. Herkenningen en het dragen van Vlieland, wat niet alleen de vuurtoren of een dikke zeehond is.

Het ontwerp op het T-shirt en moment van het dragen van het shirt maken de herinnering aan het eiland. Eerst was ik heel erg bezig om met verschillende vormen en beelden iets in mijn laptop te creëren. Waar ik al gauw erg in vastliep.

Ik ben na de les verder gaan lezen over semiotiek. Semiotiek, is een verzameling theorieën die gericht is op de betekenis van beelden. Tekens = elementen die een betekenis dragen.

Niet alleen beeld of taal bestaan uit tekens, in principe bestaat alles om ons heen uit tekens, dus ook gebouwen, geluiden en sociale verschijnselen. De voorwaarde is wel dat een teken waarneembaar is en iets vertegenwoordigt dat niet aanwezig is, zoals dat letters een klank vertegenwoordigen.

Om een teken te kennen moet je de code kennen, als je deze niet kent ga je op zoek naar de betekenis. De plaats, omgeving of context van een teken is belangrijk voor de betekenis van het teken. Zo kan de betekenis van een teken verschillen op verschillende plaatsen.

Door het combineren van tekens komen tekens vaak beter tot hun recht. Tegenstellingen van tekens geven een teken meer waarde, het woord ‘rijk’ heeft alleen betekenis als je weet wat het woord ‘arm’ inhoud.

Een teken hoeft niet alleen waarneembaar te zijn, het kan ook aanzetten tot inspiratie. Dit komt omdat het teken niet alleen verwijst naar een object, het doet er ook een uitspraak over.

Charles Sanders Peirce (1839-1914), een van de grondleggers van de semiotiek, onderscheid drie verschillende soorten typen relaties tussen tekenen. Zo heeft ieder teken een andere relatie waar het teken naar verwijst;

1. Iconische relaties worden eenvoudig begrepen en worden gemaakt op basis van gelijkenis.
2. Indexicale relaties zijn afgeleid en gerelateerd aan ervaringen.
3. Symbolische relaties berusten op afspraken.

Iconische tekens, zijn tekens die zijn geabstraheerd. Ze hebben een vereenvoudigde vorm en lijken op de afbeelding van of het object zelf. Het gaat hierbij om dat het teken hetzelfde eruitziet en dezelfde betekenis heeft. Dit komt omdat deze het meest de gelijkenis met iets anders vertonen. Pictogrammen zijn geabstraheerde en vereenvoudigde afbeeldingen van het object. Het is een iconisch teken omdat het een foto van een beeldje is, de foto toont de meeste gelijkenis met hoe het beeldje er in het echt uit ziet.

Bij indexicale tekens is het verband minder hecht tussen tekens en het object waar ze voor staan. Het toont een verwantschap met het object zonder erop te lijken, dit noemen we: indexicaal. Deze relaties hebben vaak een; oorzaak-gevolgrelatie, kenmerkrelatie of een deel-geheelrelatie (waar rook is is vuur). Het teken is altijd specifiek bepaald, plaats- en tijdgebonden, een persoon of gebeurtenis of iets uit de empirische werkelijkheid. De afbeelding van deze tekening is niet waarheidsgetrouw, toch weet iedereen dat het hier gaat over een hond die uitgelaten wordt.

Symbolische tekens zijn gebaseerd op afspraken, regels en gewoontes. Deze verwijzingen zijn ooit afgesproken, het staat symbool voor een object. Je kunt nooit zelf een symbolisch teken uitvinden. Het kan wel gebeuren dat een iconisch of indexicaal teken een symbolisch teken wordt.

Roland Barthes bekeek in de jaren zeventig op een andere manier naar semiotiek. Hij onderscheiden tekens in twee niveaus:

• Denotatief
• Connotatief

Deze niveaus gaan over het herkennen en begrijpen van een teken en vervolgens over de ideeën en waarde die bij de tekens.

Denotatie = antropologische kennis = algemeen gedeelde kennis, dit wil zeggen dit is kennis die aan een of meerdere culturen gebonden kan zijn. Denotatie kun je in twee laag niveaus verdelen, een primaire laag en een secundaire laag. In de primaire laag kun je alles zeggen over vorm, rangschikking, grote, materiaal, kleur etc. Voor deze laag heb je dus vrijwel geen kennis nodig.

Voor de secundaire laag is meer algemene kennis nodig, het gaat namelijk om de objectieve betekenis van een teken die is gebaseerd op grond van de kennis die mensen delen.

Connotatie = gevoelswaarde = de tweede betekenislaag waar Barthes semiotiek in scheidt. Waar bij denotatie geen discussie zal zijn, zit er bij connotatie veel variatie. Deze laag is ook weer onder te verdelen in primaire en secundaire niveaus. Het primaire niveau is gebaseerd op cultuurwaarde en is gebaseerd op de grond van gedeelde waarde en niet op kennis.

Het secundaire niveau is gebaseerd op subjectieve waarde en persoonlijke belevingen, ook dit heeft niets te maken met kennis. Bij connotatie gaat het dus om het effect van de betekenis en de gevoelswaarde, niet om kennis.

Peirce en Barthes, alle twee een andere kijk op semiotiek.

Peirce kijkt naar eenrichtingsverkeer, van het object via het teken naar de betekenis waarbij Barthes meeneemt dat het publiek allemaal anders naar een beeld kan kijken. Volgens Barthes is er niet een werkelijkheid, ieder mens heeft zijn eigen werkelijkheid.

Op basis hiervan ben ik gaan proberen om Vlieland in 10 gelaagde afbeeldingen zoals in mijn zelfportret te gaan weergeven. Dit heb ik geprobeerd met de drie verschillende typen tekens. De gelaagde afbeeldingen heb ik elke keer op een bepaalde manier opgebouwd. Door het gebruik van een drone foto. Zie je een afbeelding die het besef van grote doen verliezen. Deze afbeeldingen zijn ieder aangevuld met een icoon die iets verteld over de het gevoel of moment van de foto. Het communiceert een laag die je bij een stilstaande afbeelding niet hebt. 

Deze combinatie bracht mij bijzondere beelden en vormen. Na het bespreken van mijn werk kwam ik erachter dat het gebruik van de symbolen in combinatie met de foto bij ieder een andere indruk wekte. De associatie van de tekens werden af en toe verwarrend door de foto die te weinig informatie toevoegde aan de tekens.

Bij mijn offcourse, ‘Virtual Manifestations’, gingen we opzoek naar een manier om fysiek werk online te presenteren. Ik startte met verschillende graphic novels letterlijk te digitaliseren, je kon deze wel online interactief doorlopen, maar dat gaf nog niet het gevoel van het ontwerp. De inspiratie van de structuren die je in het boekje ziet miste ik nog.

De graphic novel had zo veel verschillende structuren, dat ik besloot het makkelijker voor mezelf te maken als basis. Ik heb hiervoor verschillende kaartjes van 10×15 cm geschilderd. Hierbij heb ik verschillende video’s gemaakt die digitaal weergeven wat je ziet op het kaartje. Een bewegend beeld van een moment/ervaring die presenteert wat kaartje betekent.

Dit is iets wat door het proces tot stand is gekomen en eigenlijk heel erg fijn, maar ook moeilijk was. Het niet gebruikelijke denken en maken proces. Het onderzoeken, denken, maken, proberen, denken, maken en nog eens proberen.

In de video zie je dus een afwisseling van een schildering wat een interpretatie van een moment en een video, wat een realistische weergave van het moment is. Door het als een video te presenteren werken de schildering en video samen. De video vertelt het verhaal bij mijn interpretatie van het moment (schildering). De media communiceert het moment van een gebeurtenis in de natuur. Ik als zender wil hierbij de ontvanger het moment laten herbeleven. Een mooie herinnering aan een moment in de natuur van Vlieland.

Door het gebruik van het geluid van het moment in combinatie met muziek, krijgt het kaartje in de video een extra laag die je niet had gehad als je hem fysiek had bekeken.

Deze uitkomst van de off course waar ik (halverwege dit semester) aan werk was een nieuw begin van de T-shirts. Het kijken naar de mensen die naar Vlieland komen, wat heel veel verschillende type mensen zijn. Die allemaal genieten van de vakantie, vrijheid en de natuur. De een in de haven, de ander op de camping of vanuit een vakantiehuis.

Ik ging verder met het combineren van eerder werk en de ‘nieuwe’ manier van werken. Voor de T-shirts ben ik het om gaan draaien. Ik ging naar buiten in de regen, mist, zon en harde wind en ik was niet de enige! Elk weekend waren er wel mensen op het eiland die er ook op uittrokken. Genieten van de natuur en herinneringen maken.

Op basis van beelden die ik op dat moment heb gemaakt. Heb ik nieuwe kaartjes geschilderd die dat moment weergeven. Door het andersom te doen ging de schildering erg op het filmpje lijken. Alleen miste ik nog het deel waar mensen zich in zouden herkennen.

Op Instagram ben ik daarom gaan zoeken op de Hashtag Vlieland. Hier vond ik veel foto’s op verschillende momenten en plekken op Vlieland. Ook zag in sommige foto’s veer gelijkenissen. Met zijn tweeën op het strand, springen van het duin of strandpaal, lopend over het strand, wadlopen, surfen etc. Zoveel dezelfde foto’s alleen elke keer met andere mensen. Door de persoon uit de foto te knippen, ontstond er een zwarte vorm met een menselijke figuur wat eigenlijk niemand meer was. Of eigenlijk… ieder zou kunnen zijn!

Door dit te doen kreeg ik meer focus op de omgeving die Vlieland bijzonder maakt. De persoon die niet op de foto is, is de ontvanger die zich herkent in het moment op Vlieland. Iemand die van dat moment een herinnering heeft gemaakt en die dat wil laten zien aan zijn/haar omgeving. Het genieten van de vrijheid en natuur van Vlieland.

Het proces om hiernaartoe te werken vond ik erg leuk, ook de combinatie van onderzoek naar een plek en het maken van een ontwerp ervan vond ik erg leuk om mee bezig te zijn. Als ik kijk naar de verschillende dingen die ik op dit moment heb gemaakt denk ik niet dat ik nog tot een definitief ontwerp ben gekomen. Een ontwerp die de ontvanger, de zender laat zijn. Die de mooie herinneringen en momenten van de natuur op Vlieland laat zien, waar iedereen die op Vlieland komt zich in zou herkennen. Wel denk ik dat ik verschillende aspecten heb gevonden die ik in de toekomst hiervoor zou kunnen gebruiken en zou kunnen presenteren.

Een ander voorbeeld waar de ontvanger de zender is geworden is een van mijn eigen projecten. Dit is de alternatieve nieuwjaarsreceptie voor 2021. Normaliter een evenement waar een paar honderd man naar toe komt op 1 januari om 15:00, maar nu natuurlijk niet kon doorgaan door de corona pandemie.

Het samenzijn en de vaste punten die dan op de agenda staan, was zonde om zomaar voorbij te laten gaan. In dit project hebben we met de Vlielanders een video nieuwjaarsreceptie gemaakt voor de Vlielanders. Eigenlijk iedereen die in relatie staat met Vlieland, want wat online is, is voor de hele wereld.

De receptie waar normaliter voornamelijk wat oudere mensen en van eigen ondernemingen komen. Wilde we het nu online voor iedereen maken, iedereen een hart onder de riem steken en het beste wensen voor het komende jaar.

De jongens van ‘de Skuur’ die waarschijnlijk opzoek moeten naar een nieuwe plek. De burgemeester met haar speech, Opoe Nel en Trudy met hun jaaroverzicht en alle nieuwjaarswensen. Hier moest een balans in worden gevonden, waarin het niet saai werd. Leuk voor jong en oud. Een remediation van de nieuwjaarreceptie, normaal een fysieke bijeenkomst, waarin verschillende mensen bijeenkomen. De druk van de groep om te blijven kijken en luisteren is hierbij aanwezig, als je daar met zijn allen bent. Dit is niet het geval bij de remediation waarbij iedereen het alleen zit te kijken.

Ik heb daarom besloten om sommige delen op te splitsen en af te wisselen om het interessant te houden. Variatie waardoor de 40 minuten als 10 minuten voelen een combinatie te maken van een lach en een traan. Met een terugblik op het afgelopen jaar, maar vooral uitkijken naar een beter jaar met elkaar.

Na dat we het online hebben gezet hebben we zoveel complimenten gekregen. En ook al zitten er een aantal fouten in die door tijdsgebrek erin zijn geslopen, is iedereen erg enthousiast.

Het is een video geworden van 40 minuten die een combinatie laat zien van verschillende scenes. Die worden afgewisseld door verschillende animaties. Sommige scenes worden aangevuld met animaties om het iets dynamischer te maken. De video begint zoals het nieuwe jaar altijd begint. Met aanduiding op Vlieland waarbij we switchen naar het nieuwe jaar met champagne, die rijkelijk vloeit.

De burgemeester die haar toespraak doet, met een terugblik op afgelopen jaar en vooruitblikt naar een hopelijk beter nieuw jaar.

Verder zie je nog een paar andere vaste onderdelen van de nieuwjaarsreceptie. Deze worden afgewisseld door een groot aantal Vlielanders die van uit hun functie en persoonlijk hun wensen voor het nieuwe jaar uitspreken.

Dit zorgt ervoor dat de ontvanger ook de zender is. Ook al is niet iedereen te zien, is het een boodschap aan elkaar. De Vlielanders maken en zenden een boodschap aan elkaar. Ik vond het erg leuk om de media voor deze remediation te maken.